By Nicholas Ncube
Uchaguzi mkuu nchini Tanzania umekuja na kuondoka, ukiacha nyuma si tu matokeo ya kisiasa bali pia maswali mazito kuhusu mwelekeo wa taifa. Kipindi kifupi cha baada ya uchaguzi kimeshuhudia hali ya sintofahamu, ambapo wengine walihamasika na kujiunga na maandamano ya kupinga matokeo, huku wengine wachache wakitumia fursa hiyo ya mikusanyiko kugeuza maandamano halali kuwa tamasha la uvunjifu wa sheria, uporaji na uharibifu wa mali.
Kutekeleza haki yako ya kidemokrasia ya kuandamana kwa amani na kutoa maoni ni jambo la msingi na halali katika taifa lolote linalojinasibu kuwa la kidemokrasia. Hata hivyo, pale ambapo maandamano yanavuka mipaka na kuanza kuharibu mali, kuchoma moto vitu, na kufanya uporaji, huo si tena utekelezaji wa haki, bali ni ghasia inayohitaji sheria kuchukua mkondo wake.
Walioitisha Wamepotea
Jambo linalotia simanzi na kuzua maswali mengi ni hali ya viongozi na wahamasishaji wakuu wa maandamano hayo. Wale waliokuwa mstari wa mbele kutoa wito wa mikusanyiko na kusababisha machafuko sasa hawapo kabisa uwanjani.
Kama ilivyo kwa tamthiliya nyingi za kisiasa duniani, watoto wa maskini, vijana na wafuasi waliokubali kuwa ‘askari wa miguu’ ndio wameachwa peke yao kutokana na matokeo ya ghasia hizo. Mali zilizoharibiwa zinahitaji fidia na ukarabati. Wale walioshikiliwa na vyombo vya dola wanahitaji dhamana na msaada wa kisheria.
Inasikitisha kuona kuwa wale walioanzisha moto, badala ya kujitokeza kusaidia waathiriwa na kuwajibika kwa vitendo vyao, wanaendelea kutoa wito wa maandamano zaidi kutoka kwenye maficho yao salama. Huku wakihubiri machafuko kutoka kwenye “viota” vyao vya usalama, wanawaacha wafuasi wao wa kawaida wakibeba mzigo mzito wa kulipia gharama ya maandamano ambayo hawakuyaitisha wao wenyewe.
Wajibu wa Taifa na Wananchi
Hili linaibua hoja ya msingi: Je, tunataka kujenga Tanzania yenye utawala wa sheria au tunaruhusu nchi kuwa uwanja wa uvunjifu wa sheria na utawala wa umati?
Kazi iliyopo mbele ya Serikali, vyama vya siasa na wananchi wote ni kubwa. Ni lazima kuwe na msukumo thabiti wa kurejesha amani na utulivu kote nchini.
Serikali ina wajibu wa kuhakikisha wale walioshika sheria mkononi wanachukuliwa hatua, lakini pia kuna wajibu wa kuangalia masuala ya haki na uwazi katika kukabiliana na wale walioshikiliwa.
Kwa upande wa viongozi wa kisiasa, wanapaswa kuelewa kuwa kutafuta mamlaka hakupaswi kuwa kwa gharama ya maisha, mali, na amani ya raia wanaowatumikia. Wanahitaji kuonyesha uongozi kwa kuwajibika na si kwa kukimbia pale ghasia zinapowaka.
Nini hatima ya Tanzania? Jibu linategemea uamuzi wetu wa pamoja wa kuweka maslahi ya taifa kwanza, kufuata sheria, na kukataa vitendo vinavyotishia kuvunja misingi ya nchi ambayo tunaiona kama taifa moja.
Maswali ya Kujiuliza:
* Uwajibikaji: Je, viongozi waliohamasisha maandamano watawajibika vipi kwa uharibifu na athari zilizotokea?
* Amani: Je, ni hatua zipi zitachukuliwa kuhakikisha kuwa amani iliyopo sasa inadumu na kwamba uharibifu haujirudii?
* Maridhiano: Ni lini na vipi Taifa litajikita katika mazungumzo na maridhiano badala ya migawanyiko?